Well-to-wheel vs. tank-to-wheel: uitleg voor bedrijven
Direct antwoord
Well-to-wheel (WTW) telt alle CO2-uitstoot van energiebron tot draaiend wiel: de winning, productie en distributie van brandstof of stroom, plus het gebruik in het voertuig. Tank-to-wheel (TTW) telt alleen de directe uitstoot van het voertuig zelf, zoals de verbranding van diesel in de motor. Het verschil tussen beide is de voorketen, ook wel well-to-tank (WTT) genoemd.
- Heldere definitie
- Datagedreven beoordeling
- Risico's en kansen zichtbaar
- Praktische vervolgstappen
Well-to-wheel vs. tank-to-wheel: losse informatie versus Energy Intelligence
Op papier rijdt een elektrische leaseauto zonder uitstoot, terwijl de stroom ervoor in een gascentrale opgewekt kan zijn. Dat verschil tussen papier en praktijk komt door de gekozen afbakening. Voor wagenparkbeheerders, duurzaamheidscoördinatoren en financieel verantwoordelijken bepaalt die keuze hoe groen een investering in elektrisch of waterstof oogt in het jaarverslag. Wie offertes, footprints of certificeringseisen naast elkaar legt, moet daarom eerst controleren welke keten er is meegeteld. Anders vergelijkt u getallen die niet over hetzelfde gaan.
- Voor fossiele benzine geldt momenteel circa 2,4 kg CO2-equivalent per liter tank-to-wheel en ruim 3 kg well-to-wheel; de voorketen voegt bijna 0,7 kg per liter toe.
- Elektrisch rijden en rijden op waterstof veroorzaken geen uitlaatemissies; hun werkelijke uitstoot zit volledig in de voorketen en wordt alleen zichtbaar in well-to-wheel-cijfers.
- De CO2-Prestatieladder rekent met de well-to-wheel-factoren van co2emissiefactoren.nl; wie volgens het GHG Protocol ook scope 3 rapporteert, mag tank-to-wheel gebruiken voor scope 1.
Inzicht
Traditionele aanpak
Informatie staat verspreid over portalen, documenten, facturen of losse spreadsheets.
Moderne aanpak
Data, context en interpretatie worden samengebracht in een duidelijk beslisbeeld.
Besluitvorming
Traditionele aanpak
Keuzes worden gemaakt op basis van gemiddelden, aannames of incidentele analyses.
Moderne aanpak
Scenario's, KPI's en actuele meetdata maken de afweging concreter en herhaalbaar.
Opvolging
Traditionele aanpak
Acties blijven vaak vrijblijvend of verdwijnen in losse rapportages.
Moderne aanpak
Vervolgacties, monitoring en rapportage worden gekoppeld aan dezelfde energiedata.
Wat tellen beide afbakeningen precies mee?
Tank-to-wheel telt wat er in het voertuig zelf gebeurt: de verbranding van diesel of benzine in de motor. Well-to-tank telt de voorketen: de winning van olie, de raffinage tot brandstof en het transport naar de pomp. Well-to-wheel is de optelsom van die twee en dekt daarmee de hele keten van energiebron tot draaiend wiel. De officiële Nederlandse lijst op co2emissiefactoren.nl publiceert per brandstof alle drie de getallen. Voor fossiele benzine geldt momenteel ongeveer 2,4 kg CO2-equivalent per liter aan verbrandingsemissies en bijna 0,7 kg aan ketenemissies, samen ruim 3 kg well-to-wheel. Biogene CO2 uit biobrandstoffen staat in die lijst apart vermeld, zodat u die los van uw scope 1, 2 en 3 kunt rapporteren.
- Well-to-tank (WTT): winning, productie en distributie van de energiedrager.
- Tank-to-wheel (TTW): de directe uitstoot bij gebruik in het voertuig.
- Well-to-wheel (WTW): de som van beide, de volledige keten.
- De lijst op co2emissiefactoren.nl toont per brandstof alle drie de waarden.
Waarom is het verschil zo groot bij elektrisch en waterstof?
Een elektrische auto heeft geen uitlaat, dus de tank-to-wheel-uitstoot is nul. Alle uitstoot zit in de productie van de stroom, inclusief de verliezen op het elektriciteitsnet. Hoe hoog die uitstoot is, hangt sterk af van de bron: grijze stroom geeft een wezenlijk andere uitkomst dan stroom uit wind of zon. Bij waterstof is het patroon nog sterker. Grijze waterstof uit aardgas heeft een aanzienlijke ketenuitstoot in de productie, terwijl er uit het voertuig zelf niets komt. Wie een elektrische auto op tank-to-wheel-basis vergelijkt met een dieselauto op well-to-wheel-basis, vergelijkt dus appels met peren. Een eerlijke vergelijking tussen aandrijvingen vraagt dezelfde afbakening, en bij elektrisch en waterstof is dat in de praktijk well-to-wheel.
- Elektriciteitsgebruik veroorzaakt geen directe (tank-to-wheel) emissies bij de gebruiker.
- De well-to-wheel-uitstoot van stroom hangt af van de bron en telt netverliezen mee.
- Bij grijze waterstof zit alle uitstoot in de productie, niets in het voertuig.
- Vergelijk aandrijvingen altijd binnen dezelfde afbakening, anders vergelijkt u appels met peren.
Welke afbakening gebruikt u wanneer?
Volgens co2emissiefactoren.nl hangt de keuze tussen tank-to-wheel en well-to-wheel af van het doel van de inventarisatie. Rapporteert u alleen scope 1 en 2 om besparingsmaatregelen te beoordelen, dan geeft well-to-wheel het volledigste beeld: die factoren tonen ook de verschillen in de voorketen tussen brandstoffen. Werkt u volgens het GHG Protocol en rapporteert u ook scope 3, dan mag u tank-to-wheel gebruiken voor scope 1. De voorketen plaatst u dan in scope 3, categorie 3, brandstof- en energiegerelateerde activiteiten. Zo voorkomt het protocol dat meerdere organisaties dezelfde uitstoot in scope 1 tellen. De CO2-Prestatieladder schrijft de factoren van co2emissiefactoren.nl voor en rekent voor brandstoffen met well-to-wheel-waarden. Ook voor de CSRD, de Europese duurzaamheidsrapportage, is die lijst bruikbaar. Voor kentallen per reizigers- of tonkilometer publiceert CE Delft de STREAM-studies, die voorketen en gebruik allebei meenemen, in lijn met ISO 14083.
- Eenvoudige footprint met alleen scope 1 en 2: well-to-wheel geeft het eerlijkste beeld.
- GHG Protocol met scope 3: tank-to-wheel in scope 1, de voorketen in scope 3 categorie 3.
- CO2-Prestatieladder: well-to-wheel-factoren van co2emissiefactoren.nl zijn voorgeschreven.
- CSRD-rapportage kan met dezelfde Nederlandse emissiefactorenlijst worden opgesteld.
- CE Delft levert via STREAM vergelijkbare kentallen per vervoerswijze, inclusief voorketen.
Zien wat dit met uw eigen data oplevert?
In een vrijblijvend gesprek kijkt een specialist met u mee naar uw meters, locaties en energievragen. Reactie binnen één werkdag.
Zoeken in de kennisbank
Vind het antwoord op uw vraag.
Zoek op de woorden die u zelf gebruikt. Afkortingen en spellingvarianten worden herkend, dus EMS vindt ook de artikelen over energiemanagementsystemen.
Onderwerp
