Community energy
Artikel 5 van 7 · Energiecooperaties en community energyEnergy community onder RED III: uitleg voor bedrijven
Direct antwoord
Een energy community onder RED III is een hernieuwbare-energiegemeenschap: een juridische entiteit waarin burgers, mkb-bedrijven en lokale overheden samen hernieuwbare energie opwekken, delen, opslaan en gebruiken. De figuur komt uit de Europese Renewable Energy Directive. Richtlijn (EU) 2023/2413, kortweg RED III, is de actuele herziening van die richtlijn. Het hoofddoel van zo'n gemeenschap is waarde voor leden en omgeving, niet financiële winst.
- Heldere definitie
- Datagedreven beoordeling
- Risico's en kansen zichtbaar
- Praktische vervolgstappen
Energy community onder RED III: losse informatie versus Energy Intelligence
Netcongestie en stijgende energiekosten maken lokale samenwerking aantrekkelijk. Denk aan een bedrijventerrein waar het ene bedrijf zonnestroom overhoudt terwijl de buurman elektrische heftrucks wil laden. De EU wil dat burgers en bedrijven zo'n actieve rol op de energiemarkt kunnen pakken en heeft daarvoor de energiegemeenschap juridisch verankerd. Voor coöperaties, verenigingen van eigenaren en ondernemersverenigingen is dit de basis om samen op te wekken en te delen. Nederland heeft die Europese regels inmiddels vertaald in de Energiewet.
- De hernieuwbare-energiegemeenschap (REC) staat in de Renewable Energy Directive; de burger-energiegemeenschap (CEC) staat in de Elektriciteitsrichtlijn (EU) 2019/944.
- Een energiegemeenschap mag elektriciteit opwekken, verbruiken, delen, opslaan en aan leden leveren, en daarnaast flexibiliteitsdiensten aanbieden.
- In Nederland regelt de Energiewet, in werking sinds 1 januari 2026, de energiegemeenschap en het energiedelen.
Inzicht
Traditionele aanpak
Informatie staat verspreid over portalen, documenten, facturen of losse spreadsheets.
Moderne aanpak
Data, context en interpretatie worden samengebracht in een duidelijk beslisbeeld.
Besluitvorming
Traditionele aanpak
Keuzes worden gemaakt op basis van gemiddelden, aannames of incidentele analyses.
Moderne aanpak
Scenario's, KPI's en actuele meetdata maken de afweging concreter en herhaalbaar.
Opvolging
Traditionele aanpak
Acties blijven vaak vrijblijvend of verdwijnen in losse rapportages.
Moderne aanpak
Vervolgacties, monitoring en rapportage worden gekoppeld aan dezelfde energiedata.
Twee Europese figuren: REC en CEC
Het EU-recht kent twee soorten energiegemeenschappen. De hernieuwbare-energiegemeenschap (renewable energy community, REC) komt uit de Renewable Energy Directive (EU) 2018/2001, artikel 22. Leden zitten in de buurt van de projecten en de gemeenschap werkt met hernieuwbare energie. RED III, richtlijn (EU) 2023/2413, herziet deze richtlijn: het bindende EU-doel voor hernieuwbare energie in 2030 ging omhoog naar ten minste 42,5 procent en vergunningprocedures moeten sneller. De kernregels voor gemeenschappen blijven daarbij overeind. De burger-energiegemeenschap (citizen energy community, CEC) staat in de Elektriciteitsrichtlijn (EU) 2019/944, artikel 16. Die vorm is technologieneutraal, geldt alleen voor elektriciteit en kent geen nabijheidseis. Beide vormen zijn juridische entiteiten met open en vrijwillige deelname, waarin waarde voor leden en omgeving voorop staat.
- REC: hernieuwbare energie, nabijheid van de projecten, geregeld in de Renewable Energy Directive
- CEC: alleen elektriciteit, technologieneutraal, geen nabijheidseis, geregeld in de Elektriciteitsrichtlijn
- RED III verhoogt het EU-doel voor 2030 en versnelt vergunningverlening
- Beide vormen: juridische entiteit, open deelname, geen winst als hoofddoel
Wat mag een energiegemeenschap doen?
Een energiegemeenschap mag elektriciteit opwekken, verbruiken, opslaan en verkopen, en de opgewekte energie delen met de eigen leden. Ook flexibiliteitsdiensten horen erbij: de gemeenschap kan vraagsturing en opslag aanbieden aan de markt of de netbeheerder. Lidstaten moeten een faciliterend kader inrichten, zodat gemeenschappen op gelijke voet met andere marktpartijen toegang hebben tot de energiemarkten. De herziene Renewable Energy Directive geeft lidstaten bovendien ruimte om deelname van gemeenschappen aan wind op zee en aan warmte- en koudenetten te bevorderen. Belangrijk is de zeggenschap: die ligt bij de leden. Bij een burger-energiegemeenschap mogen ook grotere bedrijven lid zijn, maar de effectieve controle blijft bij natuurlijke personen, lokale overheden en kleine ondernemingen.
- Opwekken, verbruiken, opslaan en verkopen van elektriciteit
- Energie delen met de eigen leden, huishoudens en bedrijven
- Flexibiliteitsdiensten leveren via vraagsturing en opslag
- Toegang tot energiemarkten op gelijke voet met andere marktpartijen
- Zeggenschap ligt bij de leden, niet bij grote commerciële partijen
Hoe werkt dit in Nederland en wat betekent het voor u?
Nederland heeft beide Europese figuren geïmplementeerd in de Energiewet, die op 1 januari 2026 de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet verving. De wet kent de energiegemeenschap als aparte categorie: een juridische entiteit met zeggenschap bij de leden en als hoofddoel voordelen voor leden en omgeving, niet winst. Zo'n gemeenschap mag door leden geproduceerde elektriciteit verkopen en leveren. Energiedelen is mogelijk wanneer de leverancier dit aanbiedt en de deelnemers klant zijn bij die leverancier. Op grond van Europese regels wordt dit verruimd naar energiedelen met vrije leverancierskeuze. Voor uw bedrijf betekent dit dat u met buren op een bedrijventerrein of met een lokale coöperatie gezamenlijk kunt opwekken en delen. Voor mkb-bedrijven geldt bij een hernieuwbare-energiegemeenschap wel een voorwaarde: deelname mag niet uw commerciële hoofdactiviteit zijn.
- De Energiewet vervangt sinds 1 januari 2026 de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet
- Energiegemeenschap: hoofddoel is waarde voor leden en omgeving, zeggenschap bij de leden
- Levering van door leden geproduceerde elektriciteit is wettelijk geregeld
- Energiedelen met vrije leverancierskeuze wordt op grond van EU-regels verder verruimd
- Mkb mag deelnemen zolang dit niet de commerciële hoofdactiviteit is
Zien wat dit met uw eigen data oplevert?
In een vrijblijvend gesprek kijkt een specialist met u mee naar uw meters, locaties en energievragen. Reactie binnen één werkdag.
Zoeken in de kennisbank
Vind het antwoord op uw vraag.
Zoek op de woorden die u zelf gebruikt. Afkortingen en spellingvarianten worden herkend, dus EMS vindt ook de artikelen over energiemanagementsystemen.
Onderwerp
