Netcapaciteit
Artikel 7 van 23 · Netcongestie en netinfrastructuurCapaciteitsbeperkingscontract CBC: uitleg voor bedrijven
Direct antwoord
Een capaciteitsbeperkingscontract CBC is een overeenkomst waarin een aangeslotene tegen betaling tijdelijk afziet van het volledige gebruik van zijn gecontracteerde transportcapaciteit, om voorziene congestie in het elektriciteitsnet op te lossen. De netbeheerder vraagt de beperking uiterlijk een dag van tevoren aan en vergoedt elke inzet. Het contract bestaat in twee varianten: met vaste tijdvensters of op afroep.
- Heldere definitie
- Datagedreven beoordeling
- Risico's en kansen zichtbaar
- Praktische vervolgstappen
Capaciteitsbeperkingscontract CBC: losse informatie versus Energy Intelligence
Op veel plaatsen in Nederland is het elektriciteitsnet vol: nieuwe bedrijven wachten op een aansluiting en bestaande bedrijven kunnen niet uitbreiden. Netbeheerders verzwaren het net, maar dat duurt jaren. In de tussentijd kopen zij flexibiliteit in bij aangeslotenen via congestiemanagement. Het CBC, ingevoerd met de gewijzigde Netcode elektriciteit eind 2022, maakte die deelname toegankelijk voor veel meer bedrijven: er is geen handelskennis nodig en er geldt geen dagelijkse biedplicht, anders dan bij redispatch.
- De netbeheerder verzoekt om inzet uiterlijk in de ochtend vóór de congestiedag, vóór het sluiten van de day-ahead markt om 12.00 uur.
- Deelname aan congestiemanagement vraagt momenteel een grootverbruikersaansluiting, groter dan 3x80 ampère, en minimaal 100 kilowatt flexibel vermogen.
- Sinds mei 2026 vervangt het capaciteitssturingscontract (CSC) het CBC grotendeels; bestaande CBC's blijven geldig.
Inzicht
Traditionele aanpak
Informatie staat verspreid over portalen, documenten, facturen of losse spreadsheets.
Moderne aanpak
Data, context en interpretatie worden samengebracht in een duidelijk beslisbeeld.
Besluitvorming
Traditionele aanpak
Keuzes worden gemaakt op basis van gemiddelden, aannames of incidentele analyses.
Moderne aanpak
Scenario's, KPI's en actuele meetdata maken de afweging concreter en herhaalbaar.
Opvolging
Traditionele aanpak
Acties blijven vaak vrijblijvend of verdwijnen in losse rapportages.
Moderne aanpak
Vervolgacties, monitoring en rapportage worden gekoppeld aan dezelfde energiedata.
Hoe werkt een capaciteitsbeperking?
De basis is uw bestaande aansluit- en transportovereenkomst: u behoudt uw volledige transportrecht. In het CBC spreekt u met de netbeheerder af dat u op verzoek gedurende een bepaalde periode onder een afgesproken vermogen blijft, bij afname of bij teruglevering. Dat verzoek komt vóór het sluiten van de day-ahead markt, zodat uw balansverantwoordelijke partij de inzet nog kan meenemen in de handel voor de volgende dag. De controle achteraf is eenvoudig: de netbeheerder kijkt alleen of u het afgesproken niveau tijdens de afgesproken uren niet heeft overschreden. Er is dus geen referentiemeting nodig, zoals bij redispatch.
- In het contract staan minimaal: de maximaal te gebruiken transportcapaciteit, de prijs per megawatt, de aansluiting (EAN-code) en de contractperiode.
- Een CBC is maatwerk: u kunt bijvoorbeeld een maximum aantal inzetten per jaar afspreken.
- Er zijn twee varianten: vaste tijdvensters of inzet op afroep.
- Deelname aan andere elektriciteitsmarkten blijft mogelijk, zolang u onder het afgesproken maximum blijft.
Wanneer krijgt u met een CBC te maken?
U komt een CBC vooral tegen in congestiegebieden: gebieden waar de netbeheerder een structureel tekort aan transportcapaciteit voorziet. Na de vooraankondiging van zo'n gebied volgt een congestie-onderzoek, waarin de netbeheerder aangeeft op welke momenten hij flexibiliteit nodig heeft. Bedrijven met stuurbaar vermogen kunnen dan een aanbod doen. Denk aan een fabriek die tijdelijk overschakelt op een warmte-krachtinstallatie, of een zonnepark dat de invoeding op een zonnige zondag begrenst. Ook bedrijven die nog in de wachtrij staan voor een aansluiting kunnen een CBC aanbieden; dat vergroot de kans dat de netbeheerder ruimte vindt. Een CBC kan overigens in elk netgebied worden afgesloten, ook buiten congestiegebieden.
- Een congestiegebied wordt vastgesteld via een vooraankondiging van de netbeheerder.
- In het congestie-onderzoek staat wanneer en hoeveel flexibiliteit de netbeheerder nodig heeft.
- Ook partijen in de aansluitwachtrij kunnen een CBC aanbieden.
- In een congestiegebied mag de netbeheerder deelname aan congestiemanagement verplichten; dat kan aansluitingen vanaf 1 megawatt raken.
Van CBC naar CSC: wat is er veranderd?
Het CBC richtte zich uitsluitend op het verlagen van afname of invoeding. Dat bleek in de praktijk te beperkt: bij sommige vormen van congestie helpt juist extra verbruik, bijvoorbeeld door een batterij op het juiste moment te laden. Sinds mei 2026 hanteren netbeheerders daarom het capaciteitssturingscontract (CSC) als standaardproduct voor congestiemanagement. Het CSC biedt ruimte om het elektriciteitsgebruik tijdelijk te verlagen én te verhogen. Bestaande CBC's, waaronder groepscontracten, blijven gewoon geldig. Regionale netbeheerders zoals Liander bieden daarnaast groepsvarianten aan, waarbij buurbedrijven samen hun capaciteitsgebruik beperken.
- Het CSC vervangt het CBC grotendeels als standaardcontract.
- Het CSC stuurt twee kanten op: verlagen én verhogen van het elektriciteitsgebruik.
- Bestaande CBC's en groeps-CBC's blijven geldig.
Zien wat dit met uw eigen data oplevert?
In een vrijblijvend gesprek kijkt een specialist met u mee naar uw meters, locaties en energievragen. Reactie binnen één werkdag.
Zoeken in de kennisbank
Vind het antwoord op uw vraag.
Zoek op de woorden die u zelf gebruikt. Afkortingen en spellingvarianten worden herkend, dus EMS vindt ook de artikelen over energiemanagementsystemen.
Onderwerp
