Scope 1, 2 en 3 emissies: uitleg voor bedrijven
Direct antwoord
Scope 1, 2 en 3 zijn de drie categorieën waarin het Greenhouse Gas Protocol de broeikasgasuitstoot van een organisatie indeelt. Scope 1 zijn de directe emissies uit eigen bronnen, scope 2 de indirecte emissies van ingekochte energie, en scope 3 alle overige indirecte emissies in de waardeketen. Samen vormen ze de CO2-voetafdruk van uw organisatie.
- Heldere definitie
- Datagedreven beoordeling
- Risico's en kansen zichtbaar
- Praktische vervolgstappen
Scope 1, 2 en 3 emissies: losse informatie versus Energy Intelligence
Wie de CO2-uitstoot van een organisatie in kaart brengt, loopt al snel tegen een vraag aan: welke uitstoot telt precies mee? De uitstoot van de eigen ketel is duidelijk, maar hoe zit het met de ingekochte stroom of met een product dat door een klant wordt gebruikt? Het Greenhouse Gas Protocol lost dat op met drie scopes. Deze indeling speelt voor iedere organisatie die een voetafdruk berekent, een klimaatdoel stelt of onder de CSRD moet rapporteren.
- Scope 1 is directe uitstoot uit eigen bronnen, zoals een gasketel of het eigen wagenpark; scope 2 is de indirecte uitstoot van ingekochte elektriciteit, warmte of stoom.
- Scope 3 omvat alle overige indirecte emissies in de keten, upstream en downstream, verdeeld over vijftien categorieën zoals inkoop, transport en het gebruik van verkochte producten.
- Scope 3 is bij de meeste organisaties het grootste deel van de voetafdruk, maar ook het lastigst te meten, omdat de data bij leveranciers en klanten liggen.
Inzicht
Traditionele aanpak
Informatie staat verspreid over portalen, documenten, facturen of losse spreadsheets.
Moderne aanpak
Data, context en interpretatie worden samengebracht in een duidelijk beslisbeeld.
Besluitvorming
Traditionele aanpak
Keuzes worden gemaakt op basis van gemiddelden, aannames of incidentele analyses.
Moderne aanpak
Scenario's, KPI's en actuele meetdata maken de afweging concreter en herhaalbaar.
Opvolging
Traditionele aanpak
Acties blijven vaak vrijblijvend of verdwijnen in losse rapportages.
Moderne aanpak
Vervolgacties, monitoring en rapportage worden gekoppeld aan dezelfde energiedata.
Wat zijn scope 1, 2 en 3?
Het Greenhouse Gas Protocol deelt broeikasgasemissies in drie scopes in. Scope 1 zijn de directe emissies uit bronnen die u zelf bezit of beheert, bijvoorbeeld de verbranding in een gasketel of de brandstof van uw eigen wagenpark. Scope 2 zijn de indirecte emissies die vrijkomen bij de opwek van energie die u inkoopt en verbruikt, zoals elektriciteit, warmte of stoom. Scope 3 omvat alle overige indirecte emissies in uw waardeketen, zowel upstream als downstream. Denk aan de productie van ingekochte goederen, zakelijk vervoer, afvalverwerking en het gebruik van producten die u verkoopt. Het protocol verdeelt scope 3 over vijftien categorieën.
- Scope 1: directe emissies uit eigen bronnen, zoals gasketel, wagenpark of productieproces.
- Scope 2: indirecte emissies van ingekochte energie, zoals elektriciteit, warmte of stoom.
- Scope 3: alle overige indirecte emissies in de waardeketen, upstream en downstream.
- Scope 3 kent vijftien categorieën, van inkoop en transport tot het gebruik van verkochte producten.
Waarom is scope 3 het grootst en het lastigst?
Bij de meeste organisaties zit het overgrote deel van de voetafdruk in scope 3, buiten de eigen muren. Voor een handels- of dienstverlenend bedrijf wegen de ingekochte goederen en diensten vaak zwaarder dan de eigen ketel en het eigen wagenpark samen. Juist die uitstoot is het lastigst te meten, omdat de data bij leveranciers en klanten liggen en niet in uw eigen meterkast. U bent voor scope 3 afhankelijk van gegevens die u deels moet opvragen of moet schatten met kengetallen. Het Greenhouse Gas Protocol heeft daarom een aparte scope 3-standaard uitgebracht die beschrijft hoe u deze ketenemissies berekent en welke categorieën relevant zijn voor uw type organisatie.
- Scope 3 is bij veel organisaties het grootste deel van de totale voetafdruk.
- De benodigde data liggen bij leveranciers en klanten, niet in uw eigen administratie.
- Waar meetdata ontbreekt, wordt gerekend met emissiefactoren en schattingen.
- Een aparte scope 3-standaard beschrijft de vijftien categorieën en de rekenmethode.
Waarvoor gebruikt u de drie scopes?
De indeling in scopes is de basis onder een CO2-voetafdruk. U bepaalt eerst de organisatiegrenzen: welke bedrijfsonderdelen telt u mee. Daarna rekent u per scope het verbruik om naar uitstoot, bijvoorbeeld liters brandstof voor scope 1 en kilowattuur voor scope 2 vermenigvuldigd met een emissiefactor. Met dat overzicht kunt u reductiedoelen stellen en de voortgang volgen. De scopes vormen ook de basis van de klimaatrapportage onder de CSRD. Bedrijven die daaronder vallen, rapporteren via de standaard voor klimaatverandering, ESRS E1, over hun uitstoot in de hele waardeketen. Zo maakt dezelfde indeling zowel interne sturing als externe verantwoording mogelijk.
- Bepaal eerst de organisatiegrenzen: welke onderdelen tellen mee in de voetafdruk.
- Reken verbruik per scope om naar uitstoot met de juiste emissiefactoren.
- Gebruik het overzicht om reductiedoelen te stellen en voortgang te volgen.
- De scopes vormen de basis voor de CSRD-klimaatrapportage via ESRS E1.
Zien wat dit met uw eigen data oplevert?
In een vrijblijvend gesprek kijkt een specialist met u mee naar uw meters, locaties en energievragen. Reactie binnen één werkdag.
Zoeken in de kennisbank
Vind het antwoord op uw vraag.
Zoek op de woorden die u zelf gebruikt. Afkortingen en spellingvarianten worden herkend, dus EMS vindt ook de artikelen over energiemanagementsystemen.
Onderwerp
