Vraag en antwoord
Artikel 10 van 12 · Praktische energievragenHoe verdien ik geld met flexibiliteit op de onbalansmarkt?
Direct antwoord
Geld verdienen met flexibiliteit op de onbalansmarkt kan door stuurbaar vermogen in te zetten op momenten dat TenneT het elektriciteitsnet uit balans ziet raken. Dat kan passief, door verbruik of productie mee te bewegen met de onbalansprijs, of actief, door via een aanbieder van balanceringsdiensten reserves aan TenneT te leveren. De opbrengst wisselt sterk per kwartier en vergt professionele sturing.
- Heldere definitie
- Datagedreven beoordeling
- Risico's en kansen zichtbaar
- Praktische vervolgstappen
Hoe verdien ik geld met flexibiliteit op de onbalansmarkt: losse informatie versus Energy Intelligence
Het Nederlandse elektriciteitsnet moet elke seconde in evenwicht zijn. Door de groei van zon en wind ontstaan steeds vaker onverwachte tekorten en overschotten. Bedrijven met stuurbaar vermogen, zoals een batterij, warmtekrachtkoppeling, koelinstallatie, elektrische boiler of laadinfrastructuur, kunnen daarop inspelen. Denk aan een koelhuis dat zijn compressoren een kwartier eerder of later laat draaien. Die flexibiliteit is geld waard, maar alleen als meting, aansturing en contracten goed geregeld zijn.
- TenneT verrekent onbalans per kwartier: de onbalansprijs kan hoog oplopen, maar ook negatief worden.
- Passief reageren op de onbalansprijs loopt via uw leverancier of aggregator, actief bieden op reserves zoals FCR en aFRR loopt via een balancing service provider (BSP).
- Zonder snelle meting, automatische aansturing en duidelijke afspraken over balanceringsverantwoordelijkheid kost verkeerde sturing juist geld.
Inzicht
Traditionele aanpak
Informatie staat verspreid over portalen, documenten, facturen of losse spreadsheets.
Moderne aanpak
Data, context en interpretatie worden samengebracht in een duidelijk beslisbeeld.
Besluitvorming
Traditionele aanpak
Keuzes worden gemaakt op basis van gemiddelden, aannames of incidentele analyses.
Moderne aanpak
Scenario's, KPI's en actuele meetdata maken de afweging concreter en herhaalbaar.
Opvolging
Traditionele aanpak
Acties blijven vaak vrijblijvend of verdwijnen in losse rapportages.
Moderne aanpak
Vervolgacties, monitoring en rapportage worden gekoppeld aan dezelfde energiedata.
Hoe werkt de onbalansmarkt?
TenneT bewaakt als landelijke netbeheerder doorlopend het evenwicht tussen vraag en aanbod van elektriciteit. Elke aansluiting valt onder een balanceringsverantwoordelijke partij (BRP), voorheen programmaverantwoordelijke genoemd. Wijkt de werkelijke afname of invoeding af van wat vooraf is aangemeld, dan verrekent TenneT dat verschil per kwartier tegen de onbalansprijs. Die prijs weerspiegelt wat TenneT moet betalen om het net te herstellen en wisselt daardoor sterk. Bij een tekort aan stroom loopt de prijs op, bij een overschot kan hij negatief worden. Een bedrijf dat op het juiste moment verbruik verschuift of productie aanpast, helpt het systeem en kan daarvoor de onbalansprijs ontvangen. Wie de verkeerde kant op stuurt, betaalt diezelfde prijs juist aan TenneT.
- TenneT verrekent onbalans per kwartier, de zogeheten onbalansverrekenperiode
- De onbalansprijs kan binnen een dag van negatief naar zeer hoog springen
- TenneT publiceert de onbalansprijzen vrijwel realtime, zodat marktpartijen kunnen reageren
- Meebewegen met het systeem levert op, tegenbewegen kost geld
Passief reageren of actief bieden: wat past bij uw bedrijf?
Er zijn twee routes. Bij passief balanceren stuurt u uw eigen verbruik of productie mee met de actuele onbalansprijs die TenneT publiceert. U levert dan niets rechtstreeks aan TenneT, maar verbetert de positie van uw balanceringsverantwoordelijke. Dit regelt u meestal via uw energieleverancier of een aggregator die uw installaties automatisch aanstuurt. Bij actief bieden stelt u vermogen beschikbaar als reserve via een balancing service provider (BSP). Denk aan producten als FCR voor snelle frequentiesteun en aFRR voor regelvermogen. Daarvoor gelden prekwalificatie en technische eisen. TenneT hanteert voor de BSP-rol een ondergrens van een megawatt, waarbij een aggregator kleinere installaties mag bundelen tot een pool. De keuze hangt af van uw vermogen, uw reactiesnelheid en hoeveel operationele verplichting u aankunt.
- Passief: meebewegen met de onbalansprijs via uw leverancier of aggregator, zonder leveringsplicht aan TenneT
- Actief: bieden op FCR, aFRR of mFRR via een BSP, met prekwalificatie en verplichtingen
- Kleinere installaties doen mee via een gebundelde pool van een aggregator
- Batterijen, WKK, koeling, e-boilers en laadinfrastructuur zijn gangbare bronnen van stuurbaar vermogen
Wat heeft u nodig en welke risico's spelen er?
Verdienen aan onbalans begint met stuurbaar vermogen dat snel en betrouwbaar reageert. Daarnaast heeft u meting per kwartier of sneller nodig, automatische aansturing via een energiemanagementsysteem en een contract dat vastlegt wie stuurt en wie het onbalansrisico draagt. Reken uzelf niet rijk. Onbalansprijzen zijn zeer beweeglijk: kwartieren met hoge prijzen wisselen af met lange rustige periodes. Verkeerd of te laat sturen kost geld in plaats van dat het iets oplevert. Wie gecontracteerde reserves aanbiedt, moet leveren wanneer TenneT afroept, ook als dat operationeel slecht uitkomt. Batterijen slijten sneller bij intensief laden en ontladen. Laat daarom vooraf doorrekenen wat uw flexibiliteit waard is en welke route past. Verdieping vindt u in aparte uitlegpagina's over onbalansprijzen, aFRR, batterijen en aggregators.
- Basis: stuurbaar vermogen, snelle meting, automatische aansturing en heldere contractafspraken
- Opbrengsten wisselen sterk per kwartier, per seizoen en per jaar
- Gecontracteerde reserves brengen een leveringsplicht mee, met financiële gevolgen bij niet leveren
- Weeg degradatie van batterijen en verstoring van uw kernproces mee
- Professionele, geautomatiseerde sturing is in de praktijk een voorwaarde
Zien wat dit met uw eigen data oplevert?
In een vrijblijvend gesprek kijkt een specialist met u mee naar uw meters, locaties en energievragen. Reactie binnen één werkdag.
Zoeken in de kennisbank
Vind het antwoord op uw vraag.
Zoek op de woorden die u zelf gebruikt. Afkortingen en spellingvarianten worden herkend, dus EMS vindt ook de artikelen over energiemanagementsystemen.
Onderwerp
