Flexibiliteit
Artikel 9 van 24 · Flexibiliteit en demand responseDay-ahead vs. intraday markt: uitleg voor bedrijven
Direct antwoord
De day-ahead markt is de handel in stroom voor de volgende dag, waar één veiling per dag de prijs vaststelt. De intraday markt is de doorlopende handel op de leverdag zelf, tot vlak voor levering. Op day-ahead plant u uw stroom vooruit; op intraday stuurt u bij als het weer of de vraag anders uitpakt. Beide markten vullen elkaar aan.
- Heldere definitie
- Datagedreven beoordeling
- Risico's en kansen zichtbaar
- Praktische vervolgstappen
Day-ahead vs. intraday markt: losse informatie versus Energy Intelligence
Stroom wordt niet op één moment ingekocht, maar in opeenvolgende markten die steeds dichter bij de levering liggen. Een bedrijf dat veel elektriciteit gebruikt of zelf opwekt, krijgt daar direct mee te maken via zijn energiecontract of leverancier. Denk aan een koelhuis dat de dag vooraf plant, maar bij een onverwacht warme dag toch moet bijsturen. De day-ahead markt dient om vooruit te plannen, de intraday markt om die planning bij te stellen zodra er nieuwe informatie is.
- Op de day-ahead markt sluit de veiling elke dag rond 12:00 uur; kort daarna staat voor elk deel van de volgende dag de prijs vast.
- Op de intraday markt handelt u doorlopend op de leverdag zelf, tot ongeveer vijf minuten voor het moment van levering.
- Sinds 1 oktober 2025 zet de day-ahead veiling in Nederland een prijs per kwartier in plaats van per uur, dus 96 prijzen per dag.
Inzicht
Traditionele aanpak
Informatie staat verspreid over portalen, documenten, facturen of losse spreadsheets.
Moderne aanpak
Data, context en interpretatie worden samengebracht in een duidelijk beslisbeeld.
Besluitvorming
Traditionele aanpak
Keuzes worden gemaakt op basis van gemiddelden, aannames of incidentele analyses.
Moderne aanpak
Scenario's, KPI's en actuele meetdata maken de afweging concreter en herhaalbaar.
Opvolging
Traditionele aanpak
Acties blijven vaak vrijblijvend of verdwijnen in losse rapportages.
Moderne aanpak
Vervolgacties, monitoring en rapportage worden gekoppeld aan dezelfde energiedata.
Hoe werkt de day-ahead markt?
De day-ahead markt is de handel voor de volgende dag. Kopers en verkopers geven per tijdblok door hoeveel stroom zij willen afnemen of leveren en tegen welke prijs. Elke dag rond 12:00 uur sluit de veiling. Het snijpunt van vraag en aanbod bepaalt dan in één keer de prijs voor elk blok van de volgende dag. Kort na de veiling staat die prijs vast en weet iedereen waar hij aan toe is. Sinds 1 oktober 2025 geldt in Nederland en de rest van Europa een kwartier als kleinste tijdseenheid, dus 96 prijsmomenten per dag in plaats van 24. De day-ahead markt is de plek waar het grootste deel van de stroom wordt verhandeld.
- Eén blinde veiling per dag, met sluiting rond 12:00 uur.
- De prijs voor de volgende dag staat kort na de veiling vast.
- Sinds 1 oktober 2025 een prijs per kwartier, dus 96 per dag.
- Het grootste deel van alle stroom wordt hier verhandeld.
Waarin verschilt de intraday markt?
De intraday markt begint waar de day-ahead markt ophoudt. Zij opent nadat de day-ahead veiling is afgerond en loopt door op de leverdag zelf. Anders dan de day-ahead veiling is dit geen eenmalige veiling, maar doorlopende handel: zodra een koop- en verkooporder bij elkaar passen, is de handel gesloten. U kunt hier posities bijstellen tot ongeveer vijf minuten voor het moment van levering. Dat is nodig omdat er na de day-ahead veiling nog van alles verandert. Een weersverwachting wordt bijgesteld, zonnepanelen leveren meer of minder dan gedacht, of een installatie valt uit. Op de intraday markt corrigeert u zulke afwijkingen dicht op de tijd van levering.
- Doorlopende handel, geen eenmalige veiling.
- Opent na de day-ahead veiling en loopt door op de leverdag.
- Handel is mogelijk tot ongeveer vijf minuten voor levering.
- Bedoeld om posities bij te stellen bij nieuwe informatie, zoals weer of uitval.
Wat heeft een bedrijf met flexibiliteit hieraan?
Wie zijn verbruik of opwek kan verschuiven, heeft op beide markten iets te bieden. Op de day-ahead markt kunt u uw verbruik plannen rond de goedkoopste uren van de volgende dag, bijvoorbeeld door een proces of een batterij op die momenten te laten draaien. Op de intraday markt kunt u kort van tevoren bijsturen als prijzen of uw eigen situatie veranderen. Belangrijk om te weten: wat u niet vooraf verhandelt, komt uiteindelijk terecht op de onbalansmarkt, waar TenneT in real time het net in evenwicht houdt. Afwijken van uw planning kan daar geld kosten of opleveren. Day-ahead en intraday zijn de plekken waar u die onbalans juist vóór bent.
- Plan verbruik of opwek rond de gunstige uren van de day-ahead markt.
- Stuur op de intraday markt bij als prijzen of uw situatie veranderen.
- Verschuiven van verbruik heeft alleen waarde als u het echt kunt plannen.
- Wat u niet vooraf verhandelt, wordt afgerekend op de onbalansmarkt van TenneT.
Zien wat dit met uw eigen data oplevert?
In een vrijblijvend gesprek kijkt een specialist met u mee naar uw meters, locaties en energievragen. Reactie binnen één werkdag.
Zoeken in de kennisbank
Vind het antwoord op uw vraag.
Zoek op de woorden die u zelf gebruikt. Afkortingen en spellingvarianten worden herkend, dus EMS vindt ook de artikelen over energiemanagementsystemen.
Onderwerp
